• FC Bayern München 1900 e.V
• BV Borussia Dortmund 09 e.V
• VfB Stuttgart 1893 e.V
• TSV München von 1860 e.V.

Trên đây là một số cái tên đầy đủ của vài CLB bóng đá của Đức. Không biết bạn có bao giờ thắc mắc: “e.V trong cái tên của đội bóng Bayern có nghĩa là gì?”, “Những con số trong cái tên của các đội có phải là năm thành lập CLB?” hay “VfB trong cái tên của đội Stuttgart có ý nghĩa như thế nào?” vv. Nếu có thì hy vọng rằng sau bài viết này những thắc mắc của các bạn sẽ được giải đáp.

Tên một CLB bóng đá Đức thường có 5 thành phần, đôi khi ít hoặc nhiều hơn. Mỗi thành phần đều ẩn chứa một thông tin, câu chuyện thú vị về CLB. Chúng ta sẽ tìm hiểu từng thành phần trong những cái tên đó, bắt đầu từ thành phần nằm ở cuối cùng của những cái tên.

Thành phần thứ nhất: e.V – tổ chức phi lợi nhuận

Kể từ năm 2000, trên logo của Bayern không còn 2 chữ viết tắt e.V nữa. (Ảnh: uefaclubs.com)

Nếu để ý kỹ thì chúng ta sẽ thấy trên logo CLB Bayern trước đây thường có kèm theo chữ e.V, nhưng bây giờ nó đã không còn nữa. Vậy e.V trong logo CLB Bayern hay thường thấy ở cuối cái tên của các CLB nghĩa là gì? E.V được viết tắt của cụm từ tiếng Đức eingetragener Verein (trong tiếng Đức, tất cả danh từ đều được viết hoa chữ cái đầu tiên), nghĩa là CLB đã được đăng ký như một hình thức pháp lý của hầu hết các CLB .  Từ trước năm 1999, tất cả các CLB phải là một e.V, hoạt động như một tổ chức phi lợi nhuận, thuộc sở hữu của các thành viên CLB và được quản lý theo một nguyên tắc nghiêm ngặt và minh bạch bởi các đại diện của các thành viên. Tất cả các nguồn thu phải được tái đầu tư vào CLB. Các thành viên của CLB hoạt động như một “hội đồng” của CLB, có quyền bỏ phiếu về các quyết định quan trọng cũng như bầu ra các vị trí mấu chốt điều hành CLB. Vào đầu năm 1999, Liên đoàn giải bóng đá Đức (DFL) nhận thấy rằng tầm quan trọng ngày càng lớn của nền kinh tế trong bóng đá nên đã cho phép các CLB có thể bỏ đi tính chất của một tổ chức phi lợi nhuận (e.V) để trở thành những công ty riêng biệt. Vì thế yêu cầu tất cả các CLB phải là một e.V đã bị bãi bỏ. Nhiều CLB đã trở thành những công ty đại chúng (như Frankfurt), công ty trách nhiệm hữu hạn (như Mönchengladbach) hoặc công ty cổ phần chứng khoán (như Dortmund). Tuy vậy tất cả các CLB Đức buộc phải tuân theo quy tắc 50+1 nghĩa là các thành viên của CLB phải nắm giữ phần lớn cổ phần trong CLB. Các cá nhân, những nhà đầu tư không được phép sở hữu trên 49% cổ phần của bất kỳ CLB nào. Quy định 50+1 được đưa ra nhằm giúp các CLB Đức khỏi rơi tay của một ông chủ giàu có nào đó.

Đối với bất kỳ một  CLB nào đang chơi bóng trong hệ thống giải bóng đá tại Đức đều phải được công nhận như một tổ chức xã hội và thể thao phi lợi nhuận và mang tính cộng đồng. Vì thế việc để thêm chữ e.V trở thành dư thừa và nhanh chóng bị các CLB xóa khỏi cái tên của họ trong những cách gọi thông thường hay trên báo chí, truyền hình và quảng cáo (dù trong tên chính thức CLB vẫn phải giữ e.V). Riêng CLB Bayern thì đến năm 2000 họ mới bỏ hẳn chữ “e.V” trên logo hay trong những sản phẩm có in tên của CLB, sau khi họ thành lập công ty cổ phần FC Bayern München AG (hiện tại, FC Bayern München e.V. nắm giữ 81,8 % cổ phần chính, adidas AG chiếm 9,1 % và AUDI AG sở hữu 9,1 %).

Thành phần thứ 2:  năm thành lập… 

Phía trước chữ e.V trong các cái tên ở đầu bài chúng ta thấy những con số 1900, 09, 1893 vv. Đó chính là năm thành lập của các CLB. VfB Stuttgart được thành lập năm 1893, Bayern ra đời 7 năm sau đó. Dortmund được thành lập muộn hơn, vào năm 1909. Những cột mốc thành lập này thường được thấy trong rất nhiều cái tên của các CLB bóng đá Đức. Cột mốc ra đời luôn là một trong những niềm tự hào của các CLB Đức và nó thường được CLB đưa vào trong cái tên chính thức của CLB mình. Tuy nhiên các đội bóng đưa năm vào tên cũng không giống nhau. Một số thì đưa đầy đủ năm thành lập vào như Stuttgart 1983, TSG 1899 Hoffenheim. Số khác thì chỉ ghi ra 2 con số cuối trong năm như FC Schalke 04, Bayer 04 Leverkusen (cả hai đều ra đời trong năm 1904) hay 1.FSV Mainz 05 (năm 1905) vv.

Đối với một vài CLB thì họ chẳng mặn mà với việc đưa năm thành lập vào trong cái tên của họ. Có lẽ bởi vì những CLB này thành lập muộn hơn. Điển hình là CLB VfL Wolfsburg (thành lập năm 1945) và Hansa Rostock (năm 1965). Nhưng trái với 2 CLB này, đội bóng cùng bang Bavaria với Bayern và hiện đang chơi tại giải 2.Bundesliga là FC Ingolstadt 04 lại tự hào với cái tuổi đời trẻ trung của họ. Năm 2004, FC Ingolstadt 04 được thành lập sau sự sát nhập từ 2 CLB ESV Ingolstadt (ra đời từ năm 1919) và MTV Ingolstadt (1881).

và các CLB thể dục – một nét riêng biệt của bóng đá Đức

Một vài CLB bóng đá Đức cũng có in năm trong cái tên của mình như TSV 1860 München, SSV Ulm 1846. Đến đây có thể các bạn sẽ tự hỏi : “Hai CLB bóng đá này được thành lập sớm vậy sao?”. Nếu đúng thế thì thật là kỳ lạ bởi vì CLB bóng đá đầu tiên trên thế giới là Notts County FC của Anh. Đội bóng vùng Nottingham này ra đời từ năm 1862. Sự thật thì 2 đội bóng đá Đức trên không ra đời sớm như thế. Lý do mà họ mang hai cột mốc ấn tượng 1860 và 1846 đến từ một nét riêng biệt của lịch sử thể thao Đức. Nét đặc biệt đó chính là những CLB thể dục.

Trong thời gian dài trước khi bóng đá được đưa vào nước Đức, các môn thể dục (Tiếng Đức gọi là Gymnastik hay Turnen) đã thống trị đất nước này. Phong trào tập luyện những môn thể dục xuất phát từ thất bại của quân Phổ trước đội quân của hoàng đế Napoleon của nước Pháp vào năm 1806. Thất bại sau chiến tranh khiến người Đức quyết tâm xây dựng lại quân đội mạnh hơn để bảo vệ đất nước. Vì thế việc giáo dục thể chất từ những trường học cấp 2 trở đi đã được người Đức khuyến khích thực hiện. Phong trào tập luyện các môn thể dục như chạy, bơi lội, vật, cử tạ vv được lan rộng ra toàn dân và người Đức xem việc tập luyện thể dục như một hình thức xây dựng cho mình khuôn mẫu của một “con người hoàn hảo”. Nhiều CLB thể dục đã được ra đời phục vụ cho mục đích đó.

Bóng đá được đưa vào nước Đức khoảng năm 1874* và dần dần trở thành thú vui của các thành viên trong các CLB thể dục. Và khi bóng đá phát triển mạnh, nó trở thành một bộ môn chính thức trong các CLB thể dục. Chính vì thế một số CLB bóng đá khi thành lập họ vẫn lấy tên của CLB thể dục nơi họ trực thuộc làm tên cho chính đội bóng này. TSV 1860 München và Ulm 1846 là các ví dụ cho trường hợp này. Bộ phận bóng đá của CLB thể dục 1860 München ra đời năm 1899. Trong khi đội bóng Ulm ra đời năm 1894. Cho nên đối với những CLB bóng đá Đức có in năm  trước 1862 trong tên của mình thì cái năm đó không phải là năm họ thành lập CLB bóng đá mà đó thường chính là năm ra đời của CLB thể dục của đội bóng đó mà thôi.

Đội bóng 1860 Munich là một phần của CLB thể dục 1860 Munich (ảnh:world-of-1860.de)

Thành phần thứ 3: Niềm tự hào của thành phố

Tiếp tục đi ngược từ phía cuối lên chúng ta sẽ thấy một thành phần quan trọng trong tên của các CLB. Đó chính là tên của thành phố mà CLB đó đại diện. München (hay Munich), Dortmund, Stuttgart, Berlin hay Bremen, Hannover vv đó đều là tên của những thành phố tại Đức. Bạn sẽ dễ dàng biết được một CLB Đức nằm ở thành phố nào khi bạn nhìn vào cái tên của đội bóng ấy. Hầu hết các CLB đều không quên nơi xuất sứ của chính mình và chính những CLB ấy trở thành những đại diện và niềm tự hào của thành phố nơi họ ra đời.

Một vài đội bóng còn lấy cả tên quận để đặt tên cho CLB của mình. Điều này đôi khi gây một chút khó khăn cho các cổ động viên khi muốn biết CLB ấy đến từ thành phố nào. FC Schalke 04, FC St. Pauli 1910 và SG Wattenscheid 04 là 3 trường hợp tiêu biểu nhất. Schalke là một quận thuộc thành phố Gelsenkirchen. Mặc dù chỉ đến từ một quận của thành phố nhưng Schalke 04 luôn tự hào đại diện cho cả Gelsenkirchen khi họ thi đấu. Do vậy thành phố Gelsenkirchen cũng không bận tâm khi CLB chỉ được gọi ngắn gọn FC Schalke 04 thay vì cái tên đầy đủ là  FC Gelsenkirchen-Schalke 04. Còn với St. Pauli, đội bóng Bundeslia mới xuống hạng mùa giải trước thì họ có cái tên đầy đủ là St. Pauli-Hamburg. Vâng, họ đến từ thành phố Hamburg nhưng cổ động viên của họ chẳng bao giờ nhắc đến từ Hamburg trong cái tên của CLB. Đơn giản St. Pauli có đội bóng thù địch cùng thành phố là Hamburger SV. Tương tự, cổ động viên của SG Wattenscheid 04 cũng không bao giờ muốn gọi CLB với một cái tên khác hơn ngoài cái tên Wattenscheid, tên của một ngôi làng nhỏ thuộc một nơi xa xôi của thành phố Bochum.

Thành phần thứ 4: Nét hoa mỹ và cái hồn trong những cái tên

Những người sáng lập ra các CLB bóng đá Đức đầu tiên thường xuất thân là những sinh viên, học sinh tầng lớp trung lưu. Những người này ít nhiều có được một sự giáo dục tự do, hào phóng và có thiên hướng ưu thích sử dụng ngôn ngữ Latin và Hy Lạp. Chính vì thế họ thường lấy những cái tên hoa mỹ có gốc gác La Mã để đặt tên cho CLB của mình. Họ xem cái tên đó là hình ảnh, cái hồn đại diện cho CLB. Đó là những từ mà bạn thường thấy trước tên các thành phố trong tên của các đội bóng. Nhiều CLB bắt đầu với những từ như: Borussia (tiếng Latin của từ Prussia hay nước Phổ), Fortuna, Viktoria (hai nữ thần may mắn và chiến thắng của La Mã), Arminia (lấy theo tên của chiến binh người Đức Arminius đã đánh bại đội quân La Mã), Concordia (sự hòa hợp) hay Britania. Cái tên Britania được sử dụng khá nhiều lúc đầu nhằm để vinh danh đến những người phát minh ra bóng đá hiện đại. Tuy nhiên kể từ khi thế chiến thứ nhất xảy ra, đồng loạt các CLB đã bỏ cái tên này để chuyển sang một cái tên mới.

Một số CLB khác cũng theo xu hướng dùng tên có nguồn gốc La Mã nhưng thay vì sử dụng những cái tên hoa mỹ như Fortuna, Viktoria thì họ lại thể hiện lòng trung thành với Hoàng đế Đức hoặc thể hiện sự yêu nước, đoàn kết dân tộc, ca ngợi vùng đất của họ. Germania, Alemannia hay Teutonia trong tên các đội bóng TSV Germania Windeck, TSV Alemannia Aachen, FC Teutonia Ottensen đều là những từ nói về nước Đức, dân tộc Đức. Các CLB Westphalia Herne, Preußen (Prussia) Münster, Schwaben (Swabia) Augsburg, Sachsen (Saxony) Leipzig hay Bayern (Bavaria) München và còn nhiều đội khác thì lấy tên bang của mình để đặt trong tên CLB.

Cũng dùng tên Latin nhưng việc đặt tên lại của Borussia Dortmund hay Fortuna Düsseldorf lại đến rất tình cờ. Những người sáng lập CLB Dortmund đã chọn từ Borussia bởi vì họ đang ở trong một quán rượu mà các sản phẩm của hãng bia Borussia Brewery đang hiện diện khắp nơi trong quán rượu. Trong khi đó những thành viên sáng lập Fortuna Düsseldorf trong lúc tranh cãi để chọn ra một cái tên thích hợp cho đội bóng thì một chiếc xe chở hàng của công ty Fortuna Bakery đi ngang qua. Thế là cái tên Fortuna Düsseldorf đã được ra đời.

Cũng không ít các CLB Đức trung thành với những cái tên đậm chất Đức để thể hiện cho hình ảnh CLB. Một số lấy ngay màu đồng phục của CLB để đặt tên như Rot-Weiß (Đỏ-Trắng) Ahlen, Schwarz-Weiß (Đen-Trắng) Essen, SpVgg Blau-Weiß (Xanh-Trắng) 1890 Berlin. Trường hợp của đội bóng thành Bremen thì họ lấy tên của bãi cỏ nơi những cầu thủ của họ chơi bóng làm tên của đội bóng. Werder trong tiếng Đức cổ nghĩa là một bãi đất trống bên bờ sông. Trong khi đó CLB Frankfurt thì chọn cái tên Eintracht (tiếng Đức nghĩa là sự hòa hợp) thay cho cái tên Latin Concordia để đặt tên cho CLB. CLB Hertha Berlin thì mượn tên Hertha, tên một vị nữ thần trong thần thoại Đức và cũng là tên của một chiếc tàu hơi nước mà các thành viên sáng lập CLB thường ghé đến vào những buổi chiều khi rảnh rỗi.

Cái tên đã nói lên màu áo của đội Rot-Weiß Ahlen (Ảnh: spox.com)

Thành phần thứ 5: Sự phân loại các CLB

Thành phần “khó chịu” nhất khi nhìn vào các cái tên của các CLB Đức đó chính là những chữ viết tắt nằm ở đầu mỗi cái tên như FC, FK, VfB, BSC, VfL vv. Thông thường những chữ viết tắt này giúp phân loại ra các CLB, nói lên mô hình hoạt động của CLB hay CLB mang tính chất ra sao.

Loại CLB đầu tiên đó là những CLB thể dục. Như đã nói ở trên, các CLB bóng đá Đức thường là một phần của một CLB thể dục, tiếng Đức gọi là Turnverein hoặc là Turn-und-Sportverein (Verein nghĩa là CLB). Vì thế nếu các bạn thấy có những chữ T đầu tiên thì xuất xứ CLB đó thường là những CLB thể dục. Những cụm từ viết tắt liên quan đến nhóm này là:

• TSG – Turn- und Spielgemeinschaft – Hiệp hội thể dục (Ví dụ: TSG Hoffenheim 1899)
• TuS hay TSV – Turn- und Sportverein – CLB thể dục thể thao (TuS Koblenz, TSV 1860 München, TSV Großbardorf, TSV Bayer 04 Leverkusen)
• TV – Turnverein – CLB thể dục
• SV – Sportverein – CLB thể thao (Hambuger SV, SV Babelsberg 03, SV Sandhausen vv)
• VfB – Verein für Bewegungsspiele – CLB các bộ môn thể chất ( VfB Stuttgart, VfB Lübeck, VfB Oldenburg)
• VfL – Verein für Leibesübungen – CLB hoạt động thể chất ( VfL Osnabrück, VfL Wolfsburg, VfL Bochum)

Sau những CLB thể dục là những CLB thể thao Sport-Club, nơi bạn có thể tham gia vào nhiều bộ môn thể thao hơn, chứ không chỉ gói gọn trong các môn thể chất như ở những CLB thể dục. Những cái tên mà ngày nay bạn có thể thấy là:

• BSC – Berliner Sport-Club – CLB thể thao Berlin ( Hertha BSC)
• DSC – Deutscher Sport-Club – CLB thể thao Đức (DSC Wanne-Eickel, DSC Arminia Bielefeld)
• SC – Sport-Club – CLB thể thao (Karlsruher SC, SC Freiburg, SC Paderborn 07).

Sau cùng đó là những CLB bóng đá Fußball-Club hay CLB bóng đá và thể thao Fußball und Sportverein (FSV). Người Đức cũng dùng từ Club như trong tiếng Anh để chỉ CLB,  mặc dù đánh vần đúng hơn là Klub, từ mà bạn hiếm khi bắt gặp. Một số từ khác cũng có nghĩa là CLB là Verein hay Union và đôi khi là Gemeinschaft (nhóm hay cộng đồng). Vì thế khi bắt gặp các chữ ‘C’,’K’, ‘V’, ‘U’ hay ‘G’ thì bạn sẽ biết rằng nó liên quan đến một CLB. Rất nhiều CLB bắt đầu bằng những cụm từ này, ví dụ như 1. FC Köln, 1. FSV Mainz 05, FC Bayern München, FC Energie Cottbus, FC Schalke 04 vv.

Cũng cần lưu ý rằng, mặc dù là một FC – CLB bóng đá nhưng nhiều CLB còn có thêm các môn thể thao khác như FC Bayern München có cả đội bóng ném, bóng rổ, cờ vua, bóng bàn vv.

Một số CLB bắt đầu bằng chữ số như 1. FC Köln, 1. FSV Mainz 05, 1.FC Nürnberg vv thì con số “1.” có thể cho bạn biết đó là CLB chính thức đầu tiên của thành phố hoặc đó là CLB đầu tiên của thành phố được tham dự một giải đấu có tổ chức.

Ngoài những cụm từ thường gặp trên thì cũng có một số trường hợp đặt biệt như: BVB – Ballspielverein Borussia (CLB các môn liên quan đến trái bóng), MSV (Meidericher Spielverein) Duisburg (CLB thể thao quận Meiderich, thành phố Duisburg), SpVgg (Spielvereinigung) Greuther Fürth – Hiệp hội các môn thi đấu Greuther Fürth, VfR (Verein für Rasenspiele) Mannheim (CLB thể thao trên cỏ Mannheim).

Những CLB Đông Đức

Trong lịch sử bóng đá Đức, bóng đá Đông Đức cũng khá đặc biệt vì chịu ảnh hưởng của cuộc chiến tranh thế giới thứ 2. Và tên của các CLB bóng đá Đông Đức cũng có những nét đặc trưng thú vị. Sau thế chiến thứ 2, nước Đức bị tách thành Đông-Tây Đức và các CLB phía Đông Đức cũng bị phân chia lại và chịu sự quản lý của chính phủ. Các CLB bóng đá Đông Đức được gắn kết hoặc điều hành bởi một bộ hay ngành nào đó của Đông Đức. Các CLB bắt đầu cái tên bằng cụm từ BSG (Betriebssportgemeinschaft – Liên hiệp thể thao) là những CLB được tài trợ bởi những công ty thuộc sở hữu của nhà nước. Có bốn loại của CLB bóng đá Đông Đức thường thấy là:

• Dynamo: được điều hành bởi Bộ Nội Vụ và họ có kết nối mạnh mẽ với Stasi (cảnh sát bí mật). Mỗi CLB có tiền tố Dynamo như SC Dynamo Berlin, SG Dynamo Dresden đều có người đứng đầu thuộc Stasi.
• Vorwärts: được giám sát bởi Bộ Quốc phòng. Vorwärts nghĩa là Tiến lên. FC Vorwärts Berlin/FC Vorwärts Frankfurt khá mạnh trong thập niên 60.
• CLB cũ: vài CLB không có sự liên kết nào với các tổ chức bí mật (ví dụ như FC Magdeburg và FC Carl Zeiss Jena).
• Các đội bóng công nhân: như Rotation Babelsberg, Turbine Potsdam hay Traktor Groß Lindow.

Cái tên Hansa Rostock được đặt theo tên của Liên minh Hansa, liên minh các thành phố hải cảng Bắc Âu thời trung cổ (ảnh: wikipedia.de)

Trước tên của các thành phố trong tên của các đội bóng Đông Đức thường là một cái tên đề cập đến ngành công nghiệp nào đó liên quan đến CLB. Hansa Rostock là một ngoại lệ, cái tên Hansa được đặt theo tên của Liên minh Hanse – liên minh của những thương cảng vùng bắc Âu thời trung cổ . Sau đây là những cái tên gắn với những ngành công nghiệp của các đội bóng Đông Đức:

Sau thời kỳ thống nhất Đông và Tây Đức, một số các CLB Đông Đức đã đổi tên lại. Ví dụ như BSG Wismut Aue đã đổi thành FC Erzgebirge Aue hay BSG Chemie Leipzig thành FC Sachsen Leipzig. Số khác thì vẫn giữ nguyên tên như cũ, ví dụ như SG Dynamo Dresden, 1. FC Union Berlin vv.

Tên đầy đủ của các CLB bóng đá Đức như chúng ta đã thấy thường có 5 thành phần. Mỗi thành phần trong mỗi cái tên đều mang một ý nghĩa hoặc hàm chứa một thông tin hay câu chuyện nào đó. Đây là một nét rất hay và đặc biệt của những CLB bóng đá Đức. Hy vọng sau này, khi bạn bắt gặp một cái tên nào đó của một CLB Đức bạn sẽ dễ dàng nhận biết được: À, CLB này được thành lập năm nào, xuất xứ và bản chất ra sao vv.

* Theo Tor! Câu chuyện của bóng đá Đức của tác giả Ulrich Hesse-Lichtenberger phát hành năm 2002.

Nguồn:

– Tor! Câu chuyện của bóng đá Đức

-http://www.bundesliga.de

-http://www.fcbayern.telekom.de

–http://www.tsv1860.de/

–http://www.fc-hansa.de/

-http://http://www.bvb.de

-http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_football_clubs_in_East_Germany