Ngày 09 tháng 11 năm 1989, Bức tường Berlin sụp đổ đã mở đường cho sự thống nhất của hai miền Đông và Tây nước Đức để rồi một nước Đức thống nhất hình thành sau đó gần một năm. Nhưng ở thời điểm tháng 11 năm 1989 ấy chẳng ai biết rằng nó sẽ khép lại một trang lịch sử của bóng đá Đông Đức. Nhưng rồi trái bóng tròn vẫn lăn và các trận đấu của đội tuyển Đông Đức vẫn cứ diễn ra. Cụ thể là lúc ấy tuyển Đông Đức vẫn miệt mài chuẩn bị cho trận đấu cuối cùng gặp tuyển Áo vào ngày 15/11 trong vòng loại World Cup 1990. Nếu thắng trận, tuyển Đông Đức sẽ lần thứ 2 góp mặt trong vòng chung kết một kì World Cup. Tuy nhiên trong một ngày không may mắn, tuyển Đông Đức thất bại 0-3 và bị chính đối thủ vượt lên trên bảng xếp hạng. Đông Đức đành ngậm ngùi nhìn Áo cướp đi chiếc vé sang Ý.

Nhanh chóng quên đi nỗi buồn ấy. Tuyển Đông Đức tiếp tục tham gia vào vòng lọai Euro 1992. Buổi lễ bốc thăm cho vòng lọai ngày 2/2/1990 vô tình đưa Đông Đức và Tây Đức vào chung một bảng (Bỉ, Wales, Luxembourg là 3 đội còn lại của bảng đấu). Người ta lại hồi hộp những trận đấu hấp dẫn giữa 2 miền nước Đức như nó đã từng xảy ra ở World Cup 1974.

Tuy nhiên cũng trái bóng, bánh xe lịch sử nó lăn đi rất nhanh. Ngày 23/8/1990, chính phủ Đông Đức xác nhận rằng 2 miền Đông-Tây sẽ hợp nhất thành một nước Đức thống nhất. Ngày 3/10 năm đó chính thức đánh dấu ngày thống nhất ấy. Và chính ngày đó cũng đã khép lại trang sử ngắn ngủi của liên đoàn bóng đá Đông Đức – Deutscher Fußball Verband der DDR (DFV).

Hòa cùng giòng chảy thống nhất, DFV được khai tử và sát nhập cùng với liên đoàn bóng đá Tây Đức để trở thành một liên đòan thống nhất – Liên đoàn bóng đá Đức Deutscher Fußball Bund (DFB) như ta biết ngày nay.

Tuyển Đông Đức sau đó được rút tên khỏi các trận vòng loại Euro 1992. Lịch thi đấu của Đông Đức trong vòng loại bị hủy bỏ. Tuy nhiên các sự kiện diễn ra quá nhanh. Vì thế trận đấu đầu tiên của Đông Đức trong chiến dịch vòng lọai Euro với tuyển Bỉ vào ngày 12/9/1990 vẫn diễn ra bình thường (cũng một phần do nó diễn ra trước ngày 3/10 và do các vấn đề tổ chức). Sau này kết quả trận đấu được chuyển sang thành một trận giao hữu.

Cũng theo lịch thi đấu, Đông Đức cũng sẽ có một trận đấu trên sân nhà để tiếp chính những người anh em Tây Đức vào ngày 14/11 năm ấy tại Leipzig. Người ta quyết định vẫn giữ nguyên trận này nhưng đổi thành một trận giao hữu để chào mừng sự thống nhất của nước Đức. Tuy nhiên do những vụ bạo động liên tục tại các sân vận động Đông Đức, trận đấu này đã ko thể diễn ra và bị hủy bỏ.

Như thế trận đấu giữa Đông Đức và Bỉ tại sân vận động Anderlecht ở thủ đô Brussels đã trở thành trận đấu cuối cùng trong lịch sử bóng đá Đông Đức. Và những cầu thủ tham gia trận ấy vinh hạnh là những cầu thủ cuối cùng của đội tuyển Đông Đức cuối cùng. Một lần nữa, ở thời điểm đó, chẳng ai biết rằng đó chính là những “cột mốc cuối cùng” của lịch sử bóng đá Đông Đức.

Ngày 11 tháng 9 năm 1990, tại sân bay Berlin-Schönefeld, đội tuyển bóng đá Đông Đức bắt đầu hành trình bay sang Bỉ để đá trận mở màn trong vòng lọai Euro 1992 của mình. Những diễn biến chính trị xảy ở những ngày cuối tháng 8 khi chính phủ Đông Đức thông báo sẽ sáp nhập với Tây Đức đã một phần ảnh hưởng lên toàn đội bóng Đông Đức. Trận đấu có nguy cơ bị hủy bỏ. Và đội tuyển Đông Đức đáp xuống thủ đô Brussels của Bỉ trong điều kiện chẳng thoải mái cho lắm. Một đội bóng trước đó danh sách cầu thủ lên tới 36 mà giờ đây chỉ còn lại 14 người bay sang Bỉ. Một số cầu thủ như Heyne thông báo rút lui, Bräutigam, Minkwitz, Lindner, Steinmann, Kirsten, Doll, Thom thì được cho là dính chấn thương; còn Ranier Ernst thì báo là không còn động lực để thi đấu.

Tuy nhiên đối với các cầu thủ Đông Đức còn lại, việc khóac lên chiếc áo đội tuyển là một niềm vinh dự và tự hào lớn lao. Chính vì thế họ đã bỏ qua mọi khó khăn để quyết tâm thi đấu, trận đấu mà sau này họ mới biết đó là trận đấu cuối cùng trong đời họ dưới màu áo tuyển Đông Đức.

Đội tuyển Đông Đức cuối cùng

Trong trận đấu lịch sử ấy, họ đã giành chiến thắng 2-0 trước chủ nhà Bỉ. Về sau báo chí đã dùng cụm từ “Sự nổi lọan cuối cùng” để nói đến chiến thắng lịch sử tại sân vận động Constant Vanden Stock của CLB Anderlecht vào đêm 12/9/1990 ấy của những chàng trai Đông Đức, khi mà độ tuổi trung bình nếu tính 10 cầu thủ tốt nhất của họ chỉ mới là 24.

Đối với những người ngoài cuộc, chắc sẽ không cảm nhận hết cảm giác tuyệt vời bằng chính những cầu thủ tham gia trận đấu này. Đặc biệt là người thủ lĩnh cuối cùng Matthias Sammer. Các cầu thủ Đông Đức đã thi đấu lăn xả đầy tinh thần quyết tâm và chiến đến những giây phút cuối cùng với tình yêu mãnh liệt giành cho tổ quốc khi mà trong đầu họ đâu đó đã hình dung ra rằng cái tên Đông Đức sau này sẽ vĩnh viễn không còn. Người ta thấy đội trưởng Sammer xuất hiện ở khắp nơi trên sân. Và chính người thủ lĩnh – tân binh của đội Stuttgart này là người mở tỷ số của trận đấu ở phút 74. Đây là bàn thắng thứ 500 trong lịch sử của tuyển Đông Đức. Và chỉ vài giây trước khi tiếng còi kết thúc trận đấu vang lên, Matthias Sammer đã kịp ấn định tỷ số 2-0 cho Đông Đức. Đó chính là bàn thắng cuối cùng của một đội bóng chỉ tồn tại 38 năm từ 1952 đến 1990.

Không khí trong phòng thay đồ của những người thắng trận thật khó mà diễn tả được. Tràn ngập những lời chúc mừng từ mọi người gửi cho nhau, những tiếng hô hân hoan cũng ko thể lấn át được niềm vui vô bờ bến của các cầu thủ. Một số cầu thủ như Stefan Böger thì khóc lên sung sướng như trẻ con. Còn thủ môn dự bị Jens Adler của CLB Halle, người mà mặc dù chỉ được vào chơi 3 phút cuối cùng của trận đấu thì ngồi lặng lẽ một góc phòng như vẫn còn đang suy nghĩ về những điều vừa mới xảy ra. Ba phút ngắn ngủi ấy thôi chính là màn ra mắt đầu tiên và cũng là cuối cùng của Adler trong màu áo Đông Đức. Với Matthias Sammer, người thủ lĩnh của đội thì bình tĩnh hơn. Anh còn phải trả lời các cuộc phỏng vấn liên tục của báo chí. Sau đó cả đội đã có một buổi tối ăn mừng tại khách sạn với tràn ngập tiếng nói cười trong tinh thần hân hoan và đoàn kết. Cả đội cũng không quên ca ngợi HLV Eduard Geyer như “niềm tự hào của đội tuyển”. Cuộc vui kéo dài đến tận sáng thì mọi người mới lên giường đi ngủ. Không quá lòe lọet nhưng rất chân thật. Những giây phút ấy là những giây phút cuối cùng của cả đội bóng.

Trận đấu cuối cùng ấy là trận thắng thứ 138 trong tổng số 293 trận của Đông Đức. Ba tuần sau, Đông Đức và Tây Đức hợp nhất thành một đội tuyển duy nhất, đội mà sau đó 6 năm đã giành chức vô địch Euro 1996 ngay trên đất Anh – quê hương của bóng đá hiện đại!

Đội hình hai đội ra sân trong trận đấu cuối cùng ấy như sau:

• Bỉ: Preudhomme, Demol (46. Albert), Staelens, Plovie, de Wolf, Brockaert, Scifo (46. Degryse), van der Elst, Versaval (68. Boffin), Vandenbergh, Ceulemans (46. Wilmots).
• Đông Đức: Schmidt (90. Adler) – Peschke, Wagenhaus, Schößler, Schwanke, Stübner (26. Böger), Sammer, Bonan, Scholz (87. Kracht), Wosz, Rösler.

Bàn thắng: 0:1 Sammer (74.), 0:2 Sammer (89.)
SVĐ: Constant Vanden Stock
Khán giả: 10 000
Trọng tài: Blankenstein (Hà Lan)

Đội hình ra sân của tuyển Đông Đức: Matthias Sammer, Jens Schmidt, Andreas Wagenhaus, Uwe Rösler, Heiko Peschke, Detlef Schößler, Dariusz Wosz, Heiko Bonan, Jörg Schwanke, Jörg Stübner, Heiko Scholz (từ trái sang) (ảnh: weltfussball.de)

Thời gian thấm thoát đã qua. Đội tuyển ngày ấy giờ đây chắc không còn nhiều người nhớ đến. Nhân dịp kỉ niệm 25 năm sau ngày “Bức tường Berlin” sụp độ, sự kiện góp phần khép lại trang sử của bóng đá Đông Đức, chúng ta cùng tìm hiểu lại cuộc đời những tuyển thủ Đông Đức cuối cùng năm xưa.

11 cầu thủ đá chính:

Jörg Schwanke

1 – Jörg Schwanke (sinh ngày 12/01/1969): Tiền vệ này đã vinh dự được lần đầu ra mắt tuyển Đông Đức trong trận thắng này. Và đó cũng chính là lần cuối cùng của Schwanke dưới màu áo ấy. Về sau ông thi đấu chuyên nghiệp tại các CLB như Union Berlin, VfL Bochum, Babelsberg 03, Dresdner SC và LR Ahlen. Từ năm 2010, Schwanke trở thành HLV của “Club Italia” tại thủ đô Berlin. Từ 1/7/2013 đến 31/12/2013 ông làm HLV của đội Hertha BSC II nhưng sau đó đã chia tay CLB này.

Uwe Rösler

2 – Uwe Rösler (15/11/1968): Tiền đạo này đã thi đấu 5 lần cho Đông Đức. Sau trận đấu này Rösler đến chơi cho nhiều CLB tại Bundesliga như Dresden, Nürnberg, Kaiserslautern. Sau này sang Anh thi đấu tại Manchester City, Southampton, West Bromwich Albion rồi giải nghệ tại CLB Lillestrøm của NaUy. Một năm sau khi treo giày, Rösler bắt đầu sự nghiệp cầm quân từ chính CLB Lillestrøm (2004-06). Sau đó ông dẫn dắt các đội Viking FK (2006-09), Molde FK (2010), Brentford FC (2011-13) và hiện nay đang là HLV trưởng của Wigan Athletic. Rösler đã từng trải qua căn bệnh ung thư hiểm nghèo, và vào năm 2009 được vinh danh trong Ngôi đền các huyền thọai của Manchester City.

Detlef Schößler

3 – Detlef Schößler (3/10/1962): Hậu vệ này chủ yếu thi đấu tại các CLB Đông Đức như Dynamo Dresden và VfB Leipzig. Sau này là HLV đội trẻ VfB Leipzig và FC Sachsen Leipzig. Tiếp đó ông sang dẫn dắt đội Energie Cottbus tại Bundesliga. Hiện tại đang làm giáo viên thể thao tại Leipzig cũng như là HLV đội nữ FFV Leipzig U17. Trong sự nghiệp của mình, Schößler đã có 18 trận cho Đông Đức.

Andreas Wagenhaus

4 – Andreas Wagenhaus (29/10/1964): Hậu vệ của đội Dynamo Dresden lúc đó có 3 trận thi đấu cho đội tuyển quốc gia. Trong sự nghiệp cầu thủ của mình, ngoài Dresden, Wagenhaus còn thi đấu cho Hallescher FC Chemie, Fenerbahce, SV Waldhof Mannheim, FC Gossau và chính thức giải nghệ tại VfL Halle 96 năm 1999. Khi chuyển sang nghề HLV, Wagenhaus chỉ dẫn dắt các đội không tên tuổi tại Áo như FC Krumbach và FC Doren. Hiện tại ông đang là HLV đội trẻ của FC Schwarzach ở giải hạng 4 nước Áo.

Heiko Peschke

5 – Heiko Peschke (18/9/1963): Libero của tuyển Đông Đức này sau ngày thống nhất đã từ Carl Zeiss Jena chuyển sang thi đấu cho CLB KFC Uerdingen từ năm 1991 đến 1997. Peschke bây giờ đã có bằng HLV do DFB cấp và là giáo viên thể thao tại Kreis Wesel, bang North Rhine-Westphalia.

Jens Schmidt

6 – Jens Schmidt (3/4/1963): Trận Đức-Bỉ chính là trận đầu tiên và cuối cùng của thủ thành Chemnitzer FC cho Đông Đức. Về sau anh cùng với đội bóng hạng 2 Chemnitzer FC lọt vào tận BK cúp quốc gia Đức năm 1993. Đến năm 1997, thủ môn này buộc phải giải nghệ sau một chấn thương nặng. Về sau Schmidt là HLV thủ môn của Chemnitzer FC.

Jörg Stübner

7 – Jörg Stübner (23/7/1965): Tại Brussels, Stübner đã có 47 lần khóac áo tuyển Đông Đức và là cầu thủ có nhiều lần chơi cho đội tuyển lúc đó. Tiền vệ này chơi được 26 phút thì bị chấn thương và phải rời sân sớm. Được mệnh danh là “Staubsauger” (máy hút bụi) Stübner có 10 năm thi đấu đỉnh cao tại CLB Dynamo Dresden (1983-93), sau đó ông chơi cho các đội nghiệp dư Sachsen Leipzig, Neubrandenburg, Dresden-Nord, Eresburg-Obermarsberg, Pirna-Copitz, Sangerhausen. Stübner từng có khoảng thơi gian khủng hoảng tài chính và nghiện rượu và thậm chí là tự tử nhưng không thành. Ngày nay ông sống tại Dresden.

Heiko Bonan

8 – Heiko Bonan (2/10/1966): Hậu vệ, tiền vệ này từng thi đấu cho VfL Bochum và Karlsruher SC tại Bundesliga trong những năm 90. Trước khi nước Đức thống nhất, Bonan có 5 năm thi đấu cho 1. FC Magdeburg. Khi ở bên kia sườn dốc, ông chuyển sang thi đấu ở các CLB hạng thấp như Gütersloh, Ahlen, Wilhelmshaven và Essen. Năm 2005, Bonan có bằng HLV và năm 2010 chuyển sang dẫn dắt đội BFC Dynamo Berlin. Hiện tại, ông đang là HLV của TuS Bad Driburg đang chơi ở giải hạng 10 Kreisliga tại Đức.

Matthias Sammer

9 – Matthias Sammer (5/9/1967): Người đội trưởng cuối cùng này là cầu thủ đầu tiên của Đông Đức chơi cho đội tuyển Đức thống nhất. Năm 1996 Sammer giành chức vô địch Euro cùng tuyển Đức và ông cũng là người Đức gần đây nhất giành danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất Châu Âu trong năm 1996. Sammer sau này cũng trở thành HLV trẻ nhất lịch sử vô địch Bundesliga khi dẫn dắt Dortmund lên đỉnh vinh quang năm 2002. Sammer thi đấu cho Đông Đức 23 trận, ghi 6 bàn và ông cũng có 51 lần khóac áo tuyển Đức sau này ( với 8 bàn thắng). Trong số các cầu thủ Đông Đức, Sammer có sự nghiệp cầu thủ và HLV thành công nhất. Hiện tại, ông cũng đang rất thành công với vai trò Giám đốc thể thao CLb Bayern, vị trí mà ông nắm giữ từ 7/2012, sau 6 năm gắn bó cùng DFB cũng với vai trò tương tự.

Heiko Scholz

10 – Heiko Scholz (7/1/1966): Hậu vệ cánh trái này cũng vinh dự 1 lần khóac áo tuyển Đức sau ngày thống nhất trong trận đấu với Mexico năm 1992. Trong sự nghiệp cầu thủ, Scholz thi đấu cho Dynamo Dresden, Bayer Leverkusen và Werder Bremen. Sau khi giải nghệ, ông tiếp tục gắn bó với bóng đá trên cương vị HLV, từng dẫn dắt MSV Duisburg, TSV Germania Windeck, Viktoria Köln và hiện tại là Lokomotive Leipzig, đội bóng đang chơi ở giải hạng tư Regionalliga Đông Bắc.

Dariusz Wosz

11 – Dariusz Wosz (8/6/1969): Sau Sammer, tiền vệ tổ chức này là cựu cầu thủ Đông Đức nhiều lần khóac áo tuyển Đức (thống nhất) nhất với 17 lần. Wosz sau trận đấu lịch sử năm 1990 đã về chơi cho VfL Bochum, Hertha BSC Berlin tại Bundesliga. Hiện tại Wosz là HLV đội trẻ của CLB Bochum.

Các cầu thủ vào thay người:

Stefan Böger

12 – Stefan Böger (1/6/1966): Hậu vệ – tiền vệ Böger vào thay Stübner tại Brussels ngày hôm đó, là người đã có 2 đường kiế tạo cho Sammer ghi bàn. Sau một năm thi đấu cho Hansa Rostock tại Bundesliga, anh chuyển sang chơi cho các CLB hạng dưới như Duisburg, Fortuna Köln, FC Gütersloh. Năm 1997 anh trở lại mái nhà Bundesliga khi chuyển sang chơi cho Hamburger SV. Từ 2002 Böger đã có bằng HLV chuyên nghiệp và có thời gian 6 năm dẫn dắt các đội trẻ Đức như tuyển U16, U17. Tháng 7/2014, Böger đã ký hợp đồng 2 năm dẫn dắt Dynamo Dresden tại giải hạng 3 nước Đức.

13 – Torsten Kracht (4/10/1967): Hậu vệ này đã cùng CLB Đông Đức là VfB Leipzig thăng hạng lên Bundesliga năm 1993. sau này chuyển sang chơi cho VfB Stuttgart, Eintracht Frankfurt, VfL Bochum và Karlsruher SC. Sau khi giải nghệ anh trở về sống tại Leipzig và trở thành giám đốc một công ty về nhà đất tại đây. Trong lịch sử Bundesliga, Kracht là người bị đuổi ra sân nhiều nhất với 12 chiếc thẻ đỏ!

Jens Adler

14 – Jens Adler (25/4/1965): Thủ thành này có lẽ là cầu thủ Đông Đức ra sân ít phút nhất trong lịch sử với chỉ 3 phút thi đấu. Anh vào sân ở những phút cuối cùng và cũng chẳng kịp chạm bóng lần nào. Có lẽ đây là kỷ niệm khó quên nhất trong sự nghiệp của thủ thành CLB Hallescher FC, đội bóng mà ông gắn bó trong suốt 11 mùa giải từ 1984 đến 1995. Từ 2001 đến nay Adler là HLV thủ môn của CLB Hallescher FC .