Lời tựa: Có một trận đấu mà không nhiều người nhớ đến nhưng nó được xem là trận đấu xuất sắc nhất mọi thời đại của tuyển Đức. Đó chính là chiến thắng 3-1 tại tứ kết Euro 1972 của Tây Đức trước chủ nhà Anh tại sân Wembley. Một chiến thắng mang tính lịch sử và đã tạo ra một bước ngoặc làm thay đổi số phận của cả 2 đội tuyển. Với người Đức, Wembley 1972 chính là thời điểm khai sinh ra thế hệ vàng xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá của họ, thế hệ đã thống trị nền bóng đá Châu Âu và thế giới. Nhân kỷ niệm 41 năm “Đêm Wembley huyền thoại”, blog Diemannschaft có bài viết về trận đấu lịch sử này để giới thiệu đến với bạn đọc.

Trận đấu lịch sử của 2 đối thủ đầy duyên nợ Đức và Anh (ảnh: bundesligafanatic.com)

Duyên nợ đưa Tây Đức gặp Anh

Không giống như các kỳ Euro gần đây, tại kỳ Euro 1972, thể thức thi đấu có chút khác biệt. Tám đội tuyển đứng đầu 8 bảng ở vòng loại phải trải qua một vòng tứ kết trước khi chọn ra 4 đội xuất sắc nhất vào tranh tài tại vòng chung kết được tổ chức tại Bỉ (một trong 4 đội lọt vào VCK). Ở vòng tứ kết các đội thi đấu 2 lượt đi và về trên sân của mỗi đội. Tây Đức sau khi xuất sắc đứng đầu bảng 8 sẽ đối mặt với một trong các đội: Anh, Bỉ, Hungari, Liên Xô, Nam Tư, Rumani hoặc Ý.

Ngày 12/1/1972 tại Zurich, lá thăm may rủi và đầy duyên nợ đã đưa tuyển Tây Đức chạm trán đội tuyển Anh (nhất bảng 3) tại tứ kết Euro năm đó. Theo kết quả bốc thăm, Tây Đức phải hành quân sang quê hương của bóng đá hiện đại để đá lượt đi, trước khi được thi đấu trên sân nhà sau đó 2 tuần. Tờ báo bóng đá uy tín kicker của Đức ngay lập tức đã chạy tít dòng chữ: “Tuyển Anh, một kết quả không thể tệ hơn!” Quả thật phải đối đầu với tuyển Anh đối với Tây Đức lúc đó là điều không được mong muốn, nhất là khi những thống kê lịch sử hoàn toàn chẳng đứng về phía người Đức.

Kể từ 1908, năm đội tuyển Đức hình thành, người Đức chưa bao giờ thắng nổi tuyển Anh ngay trên quê hương của bóng đá hiện đại. Trong tất cả 5 trận viếng thăm đất Anh trước đó thì Tây Đức thua cả 5. Chưa kể lúc này tuyển Anh đang sở hữu 10 trận bất bại kể từ sau World Cup 1970. Lần này họ lại được thi đấu ngay tại thánh địa Wembley, nơi tuyển Anh đánh bại chính Tây Đức để lên ngôi vô địch thế giới năm 1966, trận đấu mà hẳn không một người Đức nào quên được. Mặc dù 2 năm trước đó chính Tây Đức đã vượt qua tuyển Anh tại vòng chung kết World Cup trên đất Mexico nhưng cái dớp chưa thắng tuyển Anh trên sân khách đã khiến cho Tây Đức có những mối lo lắng nhất định.

Những đám mây đen trên bầu trời bóng đá Đức

Nhưng tiếng nói lịch sử chưa phải là điều làm người Đức lo sợ nhất. Bởi vì lúc đó, điều làm tuyển Tây Đức bận tâm nhất chính là những đám mây đen u ám đang bao trùm nền bóng đá nước này.

Đầu tiên là vụ bê bối ở Bundesliga gây chấn động toàn thể làng bóng đá Đức và làm mất uy tín của giải đấu Bundesliga non trẻ mới ra đời chưa tròn 10 năm. Đỉnh điểm của nó là vào tháng 4 năm 1971 khi Horst Canellas, chủ tịch của CLB Kickers Offenbach công bố những đoạn băng nói về những vụ chuyển nhượng mờ ám, nạn hối lộ và dàn xếp tỷ số ở các trận đấu tại Bundesliga. Kết quả điều tra sau đó cho thấy hơn 50 cầu thủ của các CLB như Hertha Berlin, Stuttgart, Bielefeld, Duisburg, Brauschweig và nhiều nhất là Schalke 04 đã dính chàm. Trong những cầu thủ bị liên quan đến “scandal Bundesliga” này có 5 cầu thủ đang là tuyển thủ quốc gia và trước đó vừa mới dự World Cup 1970 tại Mexico xong. Và chỉ 2 tuần trước trận tứ kết 3 trụ cột Tây Đức là Bernd Patzke (Hertha Berlin), Reinhard “Stan” Liduba và Klaus Fischtel (cùng của Schalke 04) đã được xác định là có tham gia dàn xếp tỷ số. Kết quả là thay vì lên máy bay sang Anh thi đấu, cánh cửa ở đội tuyển Tây Đức đóng xập với họ.

Chủ tịch Horst Canellas của Offenbach phanh phui ra vụ bê bối tại Bundesliga đã ảnh hưởng rất lớn đến đội tuyển Tây Đức (ảnh: dw.de)

Scandal trên đã một phần làm suy yếu đi sức mạnh của Tây Đức. Và tin xấu còn liên tục ập đến với vị HLV trưởng Helmut Schön. Linh hồn tuyến giữa của Đức là tiền vệ Wolfgang Overath, hậu vệ Wolfgang Weber cùng hậu vệ cánh hay nhất của họ – Berti Vogts lần lượt bị chấn thương và buộc phải vắng mặt trong trận lượt đi này. Tất cả các cái tên trên đều là những nhân tố chủ chốt trong đội hình của Tây Đức lúc bấy giờ. Chính vì thế sự vắng mặt của họ là một sự tổn thất vô cùng lớn đối với tuyển Tây Đức.

Thêm vào đó, với những cầu thủ Bayern, đội bóng đóng góp đến 6 tuyển thủ Đức, thì hành trang đến nước Anh của họ ở thời điểm đó là những thất bại muối mặt ở cấp CLB. Chỉ trong vòng 10 ngày, FC Bayern liên tục bị loại khỏi cup quốc gia (thua FC Köln 5-1 ở tứ kết ngày 12/4), bị chính một đội bóng thuộc vương quốc Anh Glasgow Rangers loại khỏi cup C3 ở bán kết ( thua 0-2 ở trận lượt về ngày 19/4, chung cuộc thua 1-3) và bị Duisburg đả bại 3-0 ở mặt trận Bundesliga ngày 22/4.

Dù xuất sắc vượt qua các đội tuyển Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Albani ở vòng loại với thành tích bất bại (4 thắng, 2 hòa) nhưng với những cảnh tượng u ám trên, có thể nói việc thầy trò Helmut Schön phải đối mặt với tuyển Anh lúc này là một điều không thể tệ hơn đối với họ, như chính dòng tít trên tờ kicker đã chạy dài.

Phôi thai một thế hệ vàng mới

Tây Đức dưới quyền của HLV đương nhiệm Helmut Schön đã có một kỳ World Cup 1970 tương đối thành công khi đã giành vị trí thứ 3 tại giải đấu này. Dù một số trụ cột của đội đã giã từ sự nghiệp quốc tế sau đó như đội trưởng Uwe Seeler, Karl-Heinz Schnellinger nhưng Tây Đức vẫn giữ được một bộ khung ổn định với những nhân tố chính đã dự World Cup 1970 như thủ môn Sepp Maier, tân đội trưởng Franz Beckenbauer, hậu vệ cánh Beri Vogts, Bernd Patzke, tiền vệ Juergen Grabowski, Wolfgang Overath và tiền đạo xuất sắc Gerd Müller. Với bộ khung này tuyển Đức đã thi đấu thành công ở vòng loại với thành tích bất bại và xếp nhất ở bảng 8.

Tuy nhiên vụ bê bối Bundesliga 1971 và cơn bão chấn thương ngay trước trận thư hùng với Anh đã tàn phá gần nửa đội hình chính của HLV Helmut Schön. Nhưng trong cái khó ló cái hay. Chính vì những khó khăn về mặt nhân sự đã giúp cho Tây Đức phát hiện ra được những tài năng mới cũng như giúp cho HLV Helmut Schön tìm ra được lời giải cho lối chơi của Tây Đức, điều mà trong suốt quá trình vòng loại Euro trước đó ông vẫn còn loay hoay thử nghiệm và tìm kiếm.

Dù sắp phải có một trận chiến quan trọng với tuyển Anh vẫn còn đó 5 nhà vô địch World Cup 1966 như Gordon Banks, Bobby Moore, Alan Ball, Bartin Peters và Goeff Hurst, nhưng HLV Helmut Schön vẫn liều lĩnh đặt niềm tin vào các cầu thủ trẻ, những cầu thủ chưa từng có kinh nghiệm thi đấu quốc tế. Đó là ông mạnh dạn mang sang đất Anh những gương mặt non choẹt như hậu vệ cánh Paul Breitner (20 tuổi và mới chỉ đá 3 trận cho đội tuyển), trung vệ Goerg “Katsche” Schwarzenbeck (22 tuổi, thi đấu 8 trận) và đặc biệt là cầu thủ chạy cánh Uli Hoeneß (20 tuổi và mới chỉ lần đầu khoác áo tuyển Tây Đức 1 tháng trước đó). Tất cả 3 cầu thủ trẻ trên đều là cầu thủ của CLB Bayern, CLB hiện đang dẫn đầu giải Bundesliga đương thời. Ba cầu thủ trên cùng với  thủ môn Maier, đội trưởng Beckenbauer và tiền đạo Müller đã tạo ra bộ khung Bayern cho đội tuyển Tây Đức. Đó chính là công thức đầu tiên mà HLV Schön tìm thấy và giúp ông xây dựng nên một trong những đội tuyển Tây Đức xuất sắc nhất trong lịch sử.

Nếu như sự vắng mặt của Berti Vogts, Wolfgang Webber, Bernd Patzke, “Stan” Liduba hay Klaus Fischtel giúp cho Tây Đức tìm ra những gương mặt mới thay thế về mặt nhân sự thì chấn thương của Wolfgang Overath lại giúp cho Helmut Schön giải được một bài toán hóc búa về mặt lối chơi của Tây Đức.

Một chủ đề đang được thảo luận tràn ngập các mặt báo thể thao Đức lúc đó là câu hỏi: Overath hay Netzer? Hai cái tên Wolfgang Overath và Günter Netzer chính là 2 tiền vệ kiến tạo xuất sắc nhất của Tây Đức lúc bấy giờ. Tuy nhiên làm thế nào để sử dụng hiệu quả cả 2 là một câu hỏi khiến Schön đau đầu.

Trong suốt quá trình vòng loại của Tây Đức, Helmut Schön đã nhiều lần thử nghiệm cả 2 trong đội hình xuất phát nhưng sự hiệu quả họ tạo ra gần như là một sự thất vọng. Điều đó khiến cho HLV Schön phải buộc xây dựng lối chơi dựa trên 1 trong 2 tiền vệ này mà thôi. Rất khó để chọn người này và loại bỏ người kia vì khi chơi 1 mình, cả 2 đều thi đấu rất xuất sắc. Tuy vậy, rất may cho Schön là Overath dính chấn thương ngay trước thềm tứ kết và điều đó giúp ông trao cơ hội vào đôi chân tài hoa của Günter Netzer. Và Netzer đã không phụ lòng tin của người hâm mộ khi tiền vệ này đã có màn thi đấu xuất sắc nhất của mình ở trận tứ kết và ở cả vòng chung kết sau đó.

Như vậy HLV Helmut Schön mang sang đất Anh một đội hình Tây Đức trẻ trung với độ tuổi trung bình chỉ 25 tuổi (trẻ hơn gần 4 tuổi so với độ tuổi trung bình của tuyển Anh) với công thức: bộ khung Bayern + Netzer. Tất cả vẫn chưa thể mường tượng ra rằng họ đang trên đường viết nên một trang sử mới cho Tây Đức và khai sinh ra một đội hình sau này được đánh giá là đội hình xuất sắc nhất của tuyển Đức trong lịch sử bóng đá của họ. Đội hình ấy như sau:

Chiến thắng đầu tiên

Ngay khi đặt chân lên đất Anh, HLV Helmut Schön cảm nhận rằng các học trò của ông đang vẫn còn trong trạng thái lo lắng với những cái đầu trĩu nặng. Vì thế để giảm áp lực cho các cầu thủ, thay vì tập nặng  thì ông chỉ cho các cầu thủ thả lỏng là chính. Ngoài ra Schön còn cho cả đội kéo nhau đi coi hài kịch để thư thả tinh thần. Chính những liệu pháp tinh thần này đã giúp cho cả đội trở nên thoải mái và cống hiến hết mình cho trận đấu quyết định của họ trên con đường đến VCK Euro 1972.

London tối thứ 7 ngày 29/4/1972, những giọt mưa lác đác trên bầu trời Wembley đã không thể làm chùn bước 100.000 khán giả kéo đến sân chứng kiến 2 đội bóng nhiều duyên nợ thi đấu. Sau những phút khai mạc rầm rộ, đúng 19h45, trọng tài Robert Héliès người Pháp đã thổi còi bắt đầu trận đấu.

Bỏ qua những phút đầu chệch choạc, Tây Đức trong trang phục áo xanh lá cây, quần trắng nhanh chóng chiếm lĩnh thế trận và liên tục tổ chức những đợt tấn công dồn dập về khung thành thủ môn Banks. Dưới sự dẫn dắt của tiền vệ năng động Netzer, tuyển Đức dồn ép đội nhà bằng những pha phối hợp ngắn và nhanh, nối liền bằng các pha chọc khe táo bạo từ đôi chân của tiền vệ tài hoa Netzer cho tiền đạo Müller ở phía trên. Khi mà một vài khán giả đến muộn còn chưa kịp ổn định chổ ngồi thì Der Bomber – Kẻ dội bom Müller đã có pha dứt hiểm hóc buộc thủ môn Banks phải vất vả đẩy bóng đi hết đường biên ngang. Việc Tây Đức không ngần ngại tung đòn tấn công ngay từ những phút đầu khiến đã cho tuyển Anh choáng váng. HLV tuyển Anh, Ngài Alf Ramsey phải thốt lên: “Tôi hoàn toàn ngạc nhiên, người Đức đã dồn lên tấn công ngay lập tức”.

Với thế trận như thế thì bàn thắng cho Tây Đức chỉ là vấn đề thời gian. Và họ không phải chời đợi lâu. Ở phút 26, trong một pha tấn công của Tây Đức, đội trưởng Bobby Moore của Anh không thể phá bóng dứt khoát khiến bóng đến chân Müller. Müller trả bóng lại cho Held trong vòng cấm trước khi tiền đạo cánh này nhả bóng lại cho Uli Hoeneß tung cút sút từ sát vòng 16m50 mở tỷ số của trận đấu. Một điều thú vị là lưới của đội chủ nhà đã bị sút tung bởi một tiền đạo lúc đó vẫn mang danh là cầu thủ “nghiệp dư”. Đơn giản Uli Hoeneß lúc đó vẫn chưa chuyển sang làm cầu thủ chuyên nghiệp. Vì nếu làm điều này Hoeneß sẽ không được cùng Tây Đức tham dự Olympic mùa hè 1972 ngay trên quê hương  của mình, một giấc mơ mà tiền đạo này ấp ủ từ lâu.

Với lối chơi được đánh giá là bùng nổ, táo bạo và chiến thuật cách tân, các học trò HLV Helmut Schön hoàn toàn áp đảo một tuyển Anh. Trong khi đó các học trò của ngài Ramsey chỉ biết co cụm phòng ngự như những công nhân thuần túy và chỉ biết trông chờ vào các pha phản công nhanh với chiến thuật và lối đá lạc hậu. Tiền vệ phòng ngự “Hacki” Wimmer, người có biệt danh là “Lá phổi thép” hoạt động như máy quét giữa sân tạo điều kiện cho Netzer hoạt động tự do. Netzer lúc dâng cao, lúc lùi sau tạo khoảng trống cho libero Beckenbauer dâng cao cầm bóng đâm thẳng vào trung lộ tuyển Anh. Sự kết hợp nhuần nhuyễn của bộ 3 tuyến giữa này của Đức khiến cho 12.000 khán giả Đức theo họ đến Anh ủng hộ và 22.000 người dân Đức đang theo dõi trực tiếp tại quê nhà háo hức chờ đợi bàn thắng thứ 2 của đội nhà. Nếu như những pha dứt điểm của Grabowski (phút 14) hay Beckenbauer (phút 20) tốt hơn thì lẽ ra kết thúc hiệp 1 Tây Đức đã có thể dẫn trước 3-0. Tuy nhiên họ cũng có thể hài lòng khi hiệp 1 kết thúc với pha lập công duy nhất của tiền đạo Hoeneß.

Uli Hoeneß ăn mừng bàn thắng mở tỷ số cho Tây Đức (ảnh: kicker.de)

Sang hiệp 2, đội chủ nhà vẫn tiếp tục trung thành với lối chơi phòng ngự phản công và những pha sút xa cầu may. Nhưng trong một ngày thi đấu xuất sắc, Sepp Maier và các đồng đội đã hóa giải được hết các pha uy hiếp của đội chủ nhà. Trong khi đó với lối chơi phối hợp thanh thoát, Tây Đức tiếp tục khống chế hoàn toàn thế trận. Tuy nhiên các chân sút của Tây Đức vấp phải một sự phòng thủ dày đặc của người Anh. Lúc nào đội chủ nhà cũng tập trung 5 đến 6 cầu thủ của họ ngay trong vòng cấm địa để che chắn cho khung thành thủ môn Banks.

Và một qui luật muôn thưở trong bóng đá: khi bạn tấn công nhiều mà không ghi được bàn thắng, bạn sẽ bị trả giá. Tuyển Anh bất ngờ có bàn thắng gỡ hòa ở phút 77. Trong một pha bóng trước đó, tiền vệ Wimmer của Tây Đức bị phạm lỗi giữa sân nhưng trọng tài Héliès đã không thổi phạt các cầu thủ Anh. Tiền vệ Colin Bell nhanh chóng giành lấy bóng và phối hợp 1-2 bên cánh phải với tiền vệ Peters trước khi tung cú sút về phía khung thành Tây Đức. Sepp Maier dù đã chặn được cú sút này nhưng Francis Lee đã kịp đá bồi gỡ hòa cho tuyển Anh.

Dù bị gỡ hòa như các cầu thủ Tây Đức không hề bị suy giảm tinh thần mà còn tỏ ra quyết tâm hơn với những đợt tấn công mạnh hơn. Trong khi đó, bàn thắng cân bằng tỷ số không thể giúp tuyển Anh che giấu được sự yếu thế của mình. Và họ chỉ cầm cự sự cân bằng về tỷ số chỉ được thêm 7 phút. Nhận bóng từ Müller, tiền đạo cánh trái Siegfried Held  đâm thẳng vào vòng cấm tuyển Anh và bị đội trưởng Moore cản phá trái phép. Trọng tài Héliès ngay lập tức chỉ tay vào chấm 11m. Thủ môn Banks sau đó dù đã kịp đổ người chạm được bóng như không thể cản được trái bóng dội cột bay vào lưới từ cú sút lạnh lùng của Günter Netzer.

Chỉ 3 phút sau đó, Gerd Müller đặt dấu chấm hết cho tuyển Anh. Phút 88, tiền đạo Hoeneß cầm bóng từ cánh phải đột phá vào trung lội rồi chuyền cho đồng đội Müller trong vòng cấm. Với pha xoay người và dứt điểm cực nhanh đã trở thành thương hiệu, “Kẻ dội bom” ấn định tỷ số 3-1 cho đội khách Tây Đức.

Với chiến thắng 3-1, lần đầu tiên trong lịch Tây Đức vượt qua được đội chủ nhà Anh ngay trên thánh địa của họ. Màn trình diễn tuyệt vời của Tây Đức với lối đá đẹp mắt, táo bạo và đầy tính cách tân trong chiến thuật đã khiến tờ báo L’Equipe nổi tiếng của Pháp mô tả nó là “Bóng đá trong mơ đến từ năm 2000”.

Lịch sử sang trang

Trận chiến ở Wembley 1972 là một cột mốc đánh dấu sự sang trang trong lịch sử bóng đá của tuyển Đức và cả chủ nhà Anh. Thất bại ngay trên sân nhà trước người Đức đã đặt dấu chấm hết cho thế hệ vàng của tuyển Anh, những người đã vô địch World Cup 1966. Sau thời điểm này, cho đến nay tuyển Anh chưa bao giờ có thêm một danh hiệu quốc tế nào cả.

Ngược lại, như lời “Hoàng đế” Beckenbauer, người đội trưởng Tây Đức lúc đó, chiến thắng 3-1 trước Anh là một chiến thắng lịch sử, nó những tạo ra cú hích rất lớn cho tuyển Tây Đức, không chỉ về mặt mặt tinh thần mà còn ở khía cạnh thể thao. Wembley 72 đã mở ra một trang sử mới và rất vẻ vang cho bóng đá Đức. Lịch sử sau đó ai cũng rõ. Thầy trò HLV Helmut Schön đã tiến thẳng một mạch đến chức vô địch Euro khi họ lần lượt cầm hòa 0-0 tuyển Anh trong trận lượt để vào bán kết nơi họ thắng chủ nhà Bỉ 2-1 và sau đó đè bẹp tuyển Liên Xô 3-0 tại trận chung kết.

Đó là chức vô địch Euro lần đầu tiên của Tây Đức và là danh hiệu quốc tế đầu tiên của họ sau 18 năm chờ đợi kể từ World Cup 1954. Không dừng lại, chỉ 2 năm sau, Tây Đức tiếp tục vô địch World Cup 1974. Với những tuyển thủ Đức như Müller, Beckenbauer, Maier hay Schwarzenbeck vv, họ đã cùng Bayern 3 lần liên tiếp vô địch Cup C1 Châu Âu từ năm 1974 đến 1976. Mönchengladbach của những Wimmer, Heynckes cũng vô địch cup C3 năm 1975.

Đó chính là những tháng ngày vinh quang nhất của bóng đá Đức khi thế hệ vàng của họ thống trị cả Châu Âu và thế giới. Họ đã tạo ra những trang sử vẻ vang cho nền bóng đá nước nhà, mà trận đấu tại Wembley năm 1972 chính là dấu son, là cột mốc đánh dấu cho sự sang trang đó.

Rất nhiều những chuyên gia, những nhà lịch sử học của Đức cho đến nay đều đánh giá rằng đội bóng của thầy trò HLV Helmut Schön thắng tại Wembley 1972 chính là một trong những đội tuyển Đức sắc nhất trong lịch sử của họ. Đội tuyển năm đó luôn được nhớ đến với tên gọi “Wembley-elf”. Và trong năm 2011, chọn lọc từ 842 trận đấu của tuyển Đức, tờ Sportbild đã bình chọn chiến thắng lịch sử này là “Trận đấu hay nhất mọi thời đại” của đội tuyển Đức.

Video các bàn thắng của trận đấu

Tứ kết Euro 1972 – Lượt đi | SVĐ Wembley, 29.04.1972

Anh – Đức: 1-3 (0-1)

• Anh: Banks – Madeley, Moore (c), Hunter, Hughes – Bell, Ball, Peters – Lee, Chivers, Hurst (Marsh)
• Đức: Maier – Höttges, Breitner – Beckenbauer (c), Schwarzenbeck, Wimmer – U. Hoeneß, Netzer, Grabowski, G. Müller, Held
• Bàn thắng: Lee 77. / Hoeneß 26., Netzer pen 85., Müller 88. 
• Trọng tài: Robert Héliès (France)
• Trợ lý trọng tài: Michel Kitabdjian, René Vigliani (Pháp)
• Khán giả: 100.000